uk phone card - cukrzyca - łuszczyca - hosting - Wynagrodzenia - wrzody żołądka - regały magazynowe - Kotły gazowe Gdańsk - apartamenty zakopane - Winamp - kursy excela - Projekt budynków mieszkalnych
  • Prawo
  •    Podstawy prawa
 
  • Posted by admin

Akty prawne, będące efektem tworzenia prawa, są hierarchicznie uporządkowane. Każdy z nich zajmuje określoną pozycję, zależnie od tego, który organ państwa był ustawodawcą. Na czele tych aktów znajduje się konstytucja, po niej zaś kolejno ustawa, dekret, rozporządzenie, uchwała, zarządzenie i akty o najmniejszym znaczeniu. Obowiązuje zasada, według której każdy akt prawny niższego rzędu musi być zgodny z aktem wyższym.

Konstytucja, czyli ustawa zasadnicza, uchwalana jest przez Zgromadzenie Narodowe. Ten najwyższy akt normatywny określa kształt ustroju politycznego i społecznego, system ekonomiczny państwa, strukturę, kompetencje i sposoby powoływania organów władzy państwowej oraz prawa i obowiązki obywateli.
„Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej”.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej - art. 8 pkt 1
Ustawa w hierarchii aktów prawnych stoi bezpośrednio za konstytucją. Uchwalona może być wyłącznie przez parlament w określonym trybie. Niektóre ustawy, zawierające trzon podstawowych usystematyzowanych przepisów danej gałęzi prawa, nazywane są kodeksami (np. kodeks karny, kodeks cywilny, kodeks rodzinny, kodeks drogowy itd.). Szczególnym typem są ustawy uchwalane w wyniku referendum, czyli głosowania wszystkich do tego uprawnionych.
Akty prawne o mocy równej ustawie. Oprócz ustawy mogą istnieć akty prawne o mocy równej ustawie, wydawane przez inny organ państwowy (np. w II Rzeczypospolitej Polskiej dekrety wydawane przez prezydenta, w Polsce Ludowej dekrety wydawane przez Radę Państwa, w tym najsłynniejszy, z 13 grudnia 1981 r., wprowadzający stan wojenny). Zgodnie z obecną konstytucją rozporządzenie z mocą ustawy może być wydane przez prezydenta RP na wniosek Rady Ministrów tylko podczas wojny i wyłącznie w ściśle określonych prawem granicach. Taka ustawa ma charakter wyjątkowy.
Ratyfikowane umowy międzynarodowe. Ze względu na moc powszechnego obowiązywania do aktów o istotnym znaczeniu należy zaliczyć umowy międzynarodowe, ratyfikowane zarówno po wyrażeniu zgody w ustawie (traktat, konkordat, pakt, układ, deklaracja), jak i bez konieczności uzyskania zgody na ratyfikację (dotyczy m.in. umów gospodarczych). Umowy ratyfikowane na podstawie zgody wyrażonej w ustawie uważa się za część wewnętrznego porządku prawnego danego państwa. Muszą więc być przestrzegane zgodnie z zasadą prawa międzynarodowego: Pacta sunt serranda (łac. Umów należy dotrzymywać). Zwyczajowo przyjmuje się też, że umowa ratyfikowana na podstawie upoważnienia ustawowego ma pierwszeństwo przed ustawą, jeśli treści tej umowy nie da się pogodzić z przepisami właściwej ustawy lub ustaw (Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej - art. 91 pkt 2). Przystąpienie Polski do NATO (pakt północnoatlantycki) wiąże się zatem z dostosowaniem polskich norm do obowiązujących w pakcie.
Akty wykonawcze. Niższą pozycję w hierarchii aktów prawnych zajmują akty wykonawcze. Wydaje się je na podstawie ustaw w celu realizacji tychże ustaw. Akty te mogą regulować tylko ten zakres prawny, do którego upoważnia je ustawa. Uściślają one treść ustawy. W polskim prawie obowiązuje obecnie tylko jeden rodzaj aktów wykonawczych - rozporządzenia. Mogą je wydawać jedynie organy wskazane przez konstytucję - prezydent, Rada Ministrów, prezes Rady Ministrów, ministrowie kierujący poszczególnymi resortami administracji rządowej i przewodniczący określonych komitetów. Wymienione wyżej akty prawne mają moc powszechnie obowiązujących w państwie.
Akty wewnętrzne. Drugą grupę aktów prawnych stanowią akty wewnętrzne. Mają one ograniczony zasięg. Ich adresatami są jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu akt prawny. Nie mogą one jednak nakładać na obywatela obowiązków, jak również ograniczać jego praw. Przykładami tych aktów są uchwały Rady Ministrów i zarządzenia wydawane przez poszczególnych ministrów. Oprócz tych dokumentów prawnych są również akty wewnętrznie wiążące. Należą do nich w Polsce uchwały sejmu i senatu oraz niektóre typy zarządzeń organów administracji państwowej (uchwały Rady Ministrów, niektóre zarządzenia prezesa Rady Ministrów, poszczególnych ministrów i wojewodów). Nie wymagają one ustawowych upoważnień, lecz nie mogą pozostawać w sprzeczności z aktami prawnymi powszechnie obowiązującymi.
Prawo miejscowe. Organy przedstawicielskie samorządu terytorialnego mają uprawnienia do prawotwórstwa miejscowego o ograniczonym zasięgu terytorialnym. W niektórych wypadkach prawotwórczy charakter mają zarządzenia porządkowe stanowione przez zarząd gminy. W zakres tego prawodawstwa mogą wchodzić między innymi przepisy po-rządkowe (np. ograniczenie stref parkowania pojazdów w mieście, ceny biletów komunikacji miejskiej, wysokość opłat targowych, przepisy dotyczące handlu obnośnego itp.).

  •  

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.